صفحه برش و سایش
«پنکه سقفی را چطور به تیرآهن وصل کنیم؟» جوابِ کوتاه: با قلابِ مخصوصِ تیرآهن؛ گیره‌ای فلزی که لبهٔ پایینِ (بالِ) تیرآهن را از دو طرف می‌گیرد و با پیچ و مهره سفت می‌شود، بدونِ اینکه تیر سوراخ یا جوش شود. قلابِ آویزِ پنکه به این گیره وصل می‌شود. برای سقفِ بتنی و تیرچه‌بلوک به‌جای آن از قلابِ انکربولتی استفاده می‌شود. قلابی که با رول‌پلاکِ پلاستیکی بسته شده برای پنکه سقفی ایمن نیست.
این قطعه در دستهٔ قلاب فهرست شده است.
برای هر سقف چه قلابی؟
| نوعِ سقف | روشِ درستِ آویز | روشِ نادرست |
|---|---|---|
| تیرآهنِ نمایان یا در دسترس (طاق‌ضربی، سوله) | قلابِ گیره‌ایِ مخصوصِ تیرآهن | بستن با سیم دورِ تیر |
| دالِ بتنی | قلاب با انکربولتِ فلزی یا قلابِ کارگذاشته در بتن | رول‌پلاکِ پلاستیکی |
| تیرچه‌بلوک | انکر در خودِ تیرچهٔ بتنی، نه در بلوک | هر نوع پیچ در بلوکِ توخالی |
| سقفِ کاذب (کناف، تایل) | میلهٔ آویز تا سقفِ اصلی؛ سقفِ کاذب فقط پوشش است | بستن به سازهٔ سقفِ کاذب |
| تیرِ چوبی | قلابِ پیچیِ ضخیم در وسطِ تیر یا بستِ دورتیر | پیچ در تختهٔ نازک |
چرا پنکه سقفی قلابِ محکم می‌خواهد؟
وزنِ پنکه سقفیِ خانگی معمولاً ۴ تا ۸ کیلوگرم است، ولی بارِ واقعی روی قلاب بیشتر از این است: پنکه می‌چرخد، کمی لنگ می‌زند و قلاب را سال‌ها پشتِ‌سرِهم تکان می‌دهد. همین لرزشِ دائمی پیچِ شل و رول‌پلاکِ پلاستیکی را کم‌کم بیرون می‌آورد.
قاعدهٔ ایمنی: نقطهٔ آویز باید دست‌کم چهار تا پنج برابرِ وزنِ پنکه را تحمل کند. اگر مطمئن نیستید، پیش از بستنِ پنکه با وزنِ بدنتان (با احتیاط و آرام) قلاب را امتحان کنید.
روشِ نصبِ قلاب روی تیرآهن
- برق را از تابلو قطع کنید.
- لبهٔ تیرآهن را از گچ، رنگِ پوسته‌شده و زنگ پاک کنید تا گیره روی فلزِ سالم بنشیند.
- دو فکِ گیره را روی دو لبهٔ بالِ پایینِ تیر بگذارید و مطمئن شوید هر دو فک کامل لبه را گرفته‌اند.
- پیچ و مهره را با آچار سفت کنید، نه با دست. واشرِ فنری یا مهرهٔ دوم (قفلی) بگذارید تا لرزش آن را باز نکند.
- قلابِ آویز را رو به پایین و در وسطِ تیر تنظیم کنید.
- لاستیکِ ضربه‌گیرِ سرِ میلهٔ پنکه را داخلِ قلاب بنشانید. این لاستیک لرزش و صدا را می‌گیرد و نباید حذف شود.
- اشپیل یا پینِ ایمنیِ میلهٔ پنکه را ببندید و دو سرش را باز کنید.
- بعد از چند روز کارکرد، مهره‌ها را دوباره سفت کنید.
ارتفاع و فاصله‌ها
| مورد | مقدارِ توصیه‌شده |
|---|---|
| فاصلهٔ پره تا کف | دست‌کم ۲٫۳ متر |
| فاصلهٔ پره تا سقف | دست‌کم ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر؛ کمتر از این هوا خوب نمی‌چرخد |
| فاصلهٔ نوکِ پره تا دیوار | دست‌کم ۵۰ سانتی‌متر |
نشانه‌های خطر
- پنکه هنگامِ کار تاب می‌خورد یا لق می‌زند.
- صدای تق‌تق یا جیرجیر از محلِ آویز می‌آید.
- دورِ قلاب در سقف ترک یا ریزشِ گچ دیده می‌شود.
- قلاب ساییده و نازک شده است؛ لاستیکِ ضربه‌گیر پوسیده.
در هرکدام از این حالت‌ها پنکه را خاموش کنید و آویز را پیش از استفادهٔ دوباره بازبینی کنید.
قلاب‌های فروشگاه
| محصول | کاربرد |
|---|---|
| قلاب پنکه سقفی مخصوص اتصال به تیرآهن | گیرهٔ فلزی با پیچ و مهره و قلابِ آویز؛ نصب روی لبهٔ تیرآهن |
| قلاب دانه گیر ۳/۸ | قلاب با رزوهٔ ۳/۸ اینچ |
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ قلاب پنکه سقفی
قلاب تیرآهن بدونِ جوش محکم است؟
بله، اگر هر دو فک کامل لبهٔ تیر را گرفته باشند و مهره با آچار و واشرِ فنری سفت شده باشد.
پنکه سقفی را می‌شود با رولپلاک بست؟
نه. رول‌پلاکِ پلاستیکی زیرِ لرزشِ دائمی شل می‌شود. در بتن انکربولتِ فلزی لازم است.
روی سقف کناف می‌شود پنکه سقفی زد؟
فقط اگر آویز از سقفِ کاذب رد شود و به سقفِ اصلی (تیرآهن یا بتن) بسته شود.
قلاب پنکه چند کیلو باید تحمل کند؟
دست‌کم چهار تا پنج برابرِ وزنِ پنکه؛ برای پنکهٔ ۷ کیلویی یعنی حدودِ ۳۰ تا ۳۵ کیلوگرم.
چرا پنکه سقفی لنگ می‌زند؟
پره‌ها هم‌وزن یا هم‌زاویه نیستند، پیچِ پره شل شده یا آویز لق است. اول آویز و مهره‌ها را بررسی کنید.
لاستیکِ داخلِ قلاب لازم است؟
بله. ضربه‌گیر است، صدا را کم می‌کند و جلوی ساییده شدنِ فلز روی فلز را می‌گیرد.
لوستر را هم می‌شود با همین قلاب آویخت؟
بله؛ برای لوسترِ سنگین هم همان قاعدهٔ تحملِ چند برابرِ وزن برقرار است.
راهنماهای مرتبط
برای سایزِ مته و رولپلاک جدول مته، رولپلاک و پیچ، برای آچارِ مهره‌ها جدول سایز آچار، برای سوراخ‌کاریِ سقف دریل چکشی چیست و برای آزمایشِ برق فازمتر را ببینید. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات جمع شده‌اند.