صفحه برش و سایش
«مانومتر چیست؟» جوابِ کوتاه: مانومتر یا فشارسنج ابزاری است که فشارِ گاز یا مایعِ داخلِ لوله، مخزن و کپسول را روی یک صفحهٔ عقربه‌ای نشان می‌دهد؛ معمولاً به واحدِ بار یا psi. در کمپرسورِ باد، پمپِ آب، موتورخانه، کپسولِ اکسیژن و گاز و دستگاه‌های هیدرولیک به کار می‌رود تا بدانید فشار در محدودهٔ ایمن است یا نه.
مانومترها در دستهٔ مانومتر فهرست شده‌اند.
مانومتر چطور کار می‌کند؟
داخلِ بیشترِ مانومترهای عقربه‌ای یک لولهٔ فلزیِ خمیده به نامِ «لولهٔ بوردون» هست. فشار که واردِ لوله می‌شود، لوله کمی باز می‌شود؛ این حرکتِ کوچک با یک اهرم و چرخ‌دنده به عقربه می‌رسد. مانومترِ عقربه‌ای برق و باتری نمی‌خواهد.
عددی که مانومتر نشان می‌دهد «فشارِ نسبی» است؛ یعنی فشار نسبت به هوای اطراف. برای همین مانومترِ باز در هوا صفر را نشان می‌دهد.
انواع مانومتر
| نوع | ویژگی | کاربرد |
|---|---|---|
| خشک | ساده و ارزان‌تر؛ عقربه در لرزش می‌لرزد | خطِ آب، باد و جاهای بدونِ لرزش |
| روغنی (گلیسیرینی) | صفحه پر از روغن است؛ عقربه آرام می‌ایستد و قطعات کمتر ساییده می‌شوند | روی پمپ، کمپرسور و هیدرولیک که لرزش و ضربه دارند |
| دیجیتال | عدد را مستقیم نشان می‌دهد؛ باتری می‌خواهد | اندازه‌گیریِ دقیق و آزمایش |
| مانومترِ رگلاتورِ گاز | دو درجه روی یک رگلاتور: فشارِ کپسول و فشارِ خروجی | کپسولِ اکسیژن، آرگون و CO₂ در جوش و برش |
| وکیوم‌سنج و ترکیبی | زیرِ صفر را هم نشان می‌دهد | تبرید، وکیومِ سیستمِ کولر |
مانومتر چند بار بخرم؟
قاعدهٔ انتخاب: بیشینهٔ صفحهٔ مانومتر را حدودِ یک‌ونیم تا دو برابرِ فشارِ کاریِ خط بگیرید تا عقربه در حالتِ عادی در یک‌سومِ میانیِ صفحه بایستد. مانومتری که همیشه تهِ صفحه کار کند زود خراب می‌شود و مانومتری که خیلی بزرگ باشد دقیق خوانده نمی‌شود.
| کاربرد | فشارِ کاریِ معمول | مانومترِ مناسب |
|---|---|---|
| آبِ ساختمان و ست کنترلِ پمپ | ۲ تا ۵ بار | ۶ یا ۱۰ بار |
| کمپرسورِ بادِ کارگاهی | ۸ تا ۱۰ بار | ۱۶ بار |
| خروجیِ رگلاتورِ اکسیژن | تا چند بار | ۱۶ بار |
| کپسولِ اکسیژنِ پر | حدودِ ۱۵۰ تا ۲۰۰ بار | ۳۱۵ بار |
| هیدرولیک | ۱۰۰ تا ۲۵۰ بار | ۲۵۰ تا ۴۰۰ بار، روغنی |
مشخصاتِ دیگری که باید بخوانید
- سایزِ رزوهٔ اتصال: رایج‌ترین‌ها ۱/۸، ۱/۴ و ۱/۲ اینچ‌اند. مانومتر با رزوهٔ اشتباه آب‌بند نمی‌شود.
- جای اتصال: «از زیر» برای نصبِ عمودی روی لوله و «از پشت» برای نصب روی تابلو یا بدنه.
- قطرِ صفحه: ۴۰ و ۵۰ میلی‌متر برای رگلاتور و ابزار، ۶۳ برای کارِ عمومی، ۱۰۰ برای خواندن از فاصله.
- کلاسِ دقت: عددِ کوچک‌تر دقیق‌تر است. کلاسِ ۱٫۶ یعنی خطا تا ۱٫۶ درصدِ کلِ صفحه؛ در مانومترِ ۱۶ بار حدودِ ۰٫۲۵ بار.
- سیال: مانومترِ اکسیژن باید کاملاً بدونِ روغن و چربی باشد و روی صفحه‌اش نوشته شده است.
مانومترِ اکسیژن را هرگز با دستِ چرب، روغن یا گریس نبندید. اکسیژنِ پرفشار در تماس با روغن آتش می‌گیرد.
مانومترهای فروشگاه
| محصول | محدوده | کاربرد |
|---|---|---|
| مانومتر ۱۶ بار اکو | صفر تا ۱۶ بار | فشارِ خروجیِ رگلاتور، خطِ باد |
| مانومتر ۳۱۵ بار اکو | صفر تا ۳۱۵ بار | فشارِ داخلِ کپسولِ اکسیژن |
| مانومتر طرح ایتالیا اکو | ورودی ۳۱۵ و خروجی ۱۶ بار، دو مقیاسِ بار و psi | رگلاتورِ کاملِ اکسیژن با بدنهٔ برنجی |
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ مانومتر
مانومتر چیست و چه کاربردی دارد؟
فشارسنجی است که فشارِ گاز یا مایع را نشان می‌دهد؛ برای کنترلِ فشارِ کمپرسور، پمپ، موتورخانه و کپسولِ گاز به کار می‌رود.
فرق مانومتر روغنی و خشک چیست؟
صفحهٔ مانومترِ روغنی با گلیسیرین پر شده تا لرزش را بگیرد؛ عقربه آرام‌تر است و عمرِ مانومتر در جای پرلرزش بیشتر می‌شود.
مانومتر ۱۶ بار برای چه کاری است؟
برای خط‌هایی که فشارِ کاری‌شان حدودِ ۸ تا ۱۰ بار است، مثلِ کمپرسورِ باد، و برای نشان دادنِ فشارِ خروجیِ رگلاتورِ اکسیژن.
چرا رگلاتورِ اکسیژن دو مانومتر دارد؟
یکی فشارِ داخلِ کپسول را نشان می‌دهد (تا ۳۱۵ بار) تا بدانید چقدر گاز مانده، و دیگری فشارِ تنظیم‌شدهٔ خروجی را (تا ۱۶ بار).
مانومتر بار را نشان می‌دهد یا psi؟
بسیاری از مانومترها هر دو مقیاس را دارند. هر بار حدودِ ۱۴٫۵ psi است.
عقربهٔ مانومتر روی صفر برنمی‌گردد؛ خراب است؟
بله؛ معمولاً یعنی لولهٔ بوردون بر اثرِ فشارِ بیش از حد یا ضربه تغییرِ شکل داده و عدد دیگر قابلِ اعتماد نیست.
مانومتر و درجه باد یکی هستند؟
درجه باد نوعی مانومتر است که سرِی مخصوصِ والفِ لاستیک دارد و معمولاً می‌تواند باد هم بزند و خالی کند.
راهنماهای مرتبط
برای تبدیلِ واحدها هر بار چند psi است، برای فشارِ لاستیک درجه باد چیست و برای کنترلِ پمپ اتوماتیک پمپ آب چیست را ببینید. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات جمع شده‌اند.