صفحه برش و سایش
«قیچی لوله بر چیست؟» جوابِ کوتاه: قیچی لوله‌بر ابزاری دستی با یک تیغهٔ تیز و سازوکارِ جغجغه‌ای است که لولهٔ پلاستیکی (PVC، PPR، پلی‌اتیلن و پنج‌لایه) را با چند بار فشردنِ دسته، صاف و بدونِ براده می‌بُرد. بیشترِ مدل‌های رایج لوله تا قطرِ ۴۲ میلی‌متر را می‌بُرند. این قیچی برای لولهٔ فلزی ساخته نشده است؛ لولهٔ آهنی و مسی لوله‌بُرِ چرخشی می‌خواهد.
این ابزار در دستهٔ قیچی لوله بر فهرست شده است.
چرا قیچی و نه ارّه؟
| ویژگی | قیچی لوله‌بر | ارّهٔ آهن‌بر یا فرز |
|---|---|---|
| سطحِ برش | صاف و گونیا | اغلب کج، با پلیسه |
| براده | ندارد | برادهٔ پلاستیک داخلِ لوله می‌ماند و صافی و شیر را می‌گیرد |
| سرعت | چند ثانیه | کندتر |
| کار در جای تنگ | یک‌دستی و بدونِ برق | سخت |
برشِ صاف در لولهٔ PPR (لولهٔ سبز) مهم است، چون سرِ لوله باید کامل داخلِ اتصال بنشیند تا جوشِ اتو یکنواخت شود. در لولهٔ PVC هم سرِ کج باعث می‌شود چسب همه‌جا را پر نکند.
انواع قیچی لوله بر
| نوع | سازوکار | مناسب برای |
|---|---|---|
| جغجغه‌ای (اتوماتیک) | با هر بار فشردن، تیغه یک پله جلو می‌رود و سرِ جایش قفل می‌ماند | کارِ عمومیِ تأسیسات؛ رایج‌ترین نوع |
| ساده (تک‌ضرب) | مثلِ قیچیِ باغبانی، با یک فشار | لولهٔ نازک، شیلنگ و لولهٔ برقِ خرطومی |
| تیغه‌تعویضی | تیغهٔ استیل که با پیچ عوض می‌شود | کارِ روزانه و پرتعداد |
| لوله‌بُرِ چرخشی | چرخِ برندهٔ کوچک که دورِ لوله می‌چرخد | لولهٔ مسی، استیل و آهنی |
در مدلِ اتوماتیک، بعد از برش با فشارِ یک دکمه یا اهرم تیغه تا آخر باز می‌شود و آمادهٔ برشِ بعدی است.
کدام لوله را می‌بُرد؟
| لوله | وضعیت |
|---|---|
| PPR (لولهٔ سبز و سفید) | بله |
| PVC و UPVC آب و برق | بله؛ در هوای سرد آهسته ببُرید |
| پلی‌اتیلن و شیلنگ | بله |
| پنج‌لایه (PEX-AL-PEX) | بله؛ بعد از برش دهانه را با کالیبراتور گرد کنید |
| لولهٔ فاضلابِ قطور | نه؛ از ظرفیتِ قیچی بزرگ‌تر است |
| مس، استیل، گالوانیزه | نه؛ تیغه لب‌پر می‌شود |
ظرفیتِ ۴۲ میلی‌متر یعنی لوله تا «سایزِ ۴۰» را می‌بُرد. سایزِ لولهٔ PPR قطرِ بیرونی است: لولهٔ ۲۰ همان نیم‌اینچ، ۲۵ همان سه‌چهارم و ۳۲ همان یک اینچ است.
روشِ برشِ درست
- جای برش را علامت بزنید و لوله را تهِ فکِ هلالیِ قیچی بگذارید.
- قیچی را عمود بر لوله نگه دارید. اگر کج بگیرید برش هم کج می‌شود.
- دسته را آرام و پشتِ‌سرِهم فشار دهید تا تیغه پله‌پله جلو برود. عجله نکنید.
- در لولهٔ سفت، هنگامِ فشردن لوله را کمی بچرخانید تا تیغه راحت‌تر فرو برود.
- لبهٔ برش را نگاه کنید؛ اگر له یا بیضی شده، تیغه کند است.
لولهٔ PVC در سرما ترد می‌شود و زیرِ فشارِ ناگهانی ترک می‌خورد. در زمستان لوله را کمی گرم کنید یا خیلی آهسته ببُرید.
هنگامِ خرید به چه چیزی نگاه کنم؟
- حداکثرِ قطرِ برش: ۴۲ میلی‌متر برای لوله‌کشیِ ساختمان کافی است.
- جنسِ تیغه: فولادِ 65Mn یا استیلِ سخت‌کاری‌شده؛ تیغهٔ قابلِ تعویض امتیاز است.
- بدنه: آلومینیومی سبک و محکم است.
- قفلِ دسته: برای اینکه در جعبه‌ابزار باز نماند و تیغه آسیب نبیند.
- بازشوِ سریع: در کارِ پرتعداد وقت را کم می‌کند.
قیچی‌های لوله‌برِ فروشگاه
| محصول | مشخصاتِ اعلام‌شده |
|---|---|
| قیچی PVC بر اتوماتیک رونیکس RH-3206 | تا ۴۲ میلی‌متر، تیغهٔ 65Mn، دستهٔ آلومینیوم، ۲۱۰ گرم |
| قیچی PVC سوپر رونیکس RH-3203 | تا ۴۲ میلی‌متر، تیغهٔ قابلِ تعویض، ۴۰۰ گرم |
| قیچی لوله‌بر دینگی مدل 6300336 | برای PVC و PPR |
| قیچی پی وی سی بر بزرگ اتومات نورس | سازوکارِ اتوماتیک |
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ قیچی لوله بر
قیچی لوله بر چه لوله‌هایی را می‌بُرد؟
لوله‌های پلاستیکی: PPR، PVC، پلی‌اتیلن و پنج‌لایه، تا قطری که روی ابزار نوشته شده (معمولاً ۴۲ میلی‌متر).
قیچی لوله بر لولهٔ آهنی را می‌بُرد؟
نه. برای لولهٔ فلزی لوله‌بُرِ چرخشی، ارّه یا فرز لازم است.
قیچی لوله بر اتوماتیک یعنی چه؟
یعنی جغجغه دارد: با هر بار فشردنِ دسته تیغه یک پله جلو می‌رود و برشِ لولهٔ قطور با زورِ کم انجام می‌شود.
چرا لوله هنگامِ برش له می‌شود؟
تیغه کند شده یا لوله جدارنازک است. تیغه را تیز یا عوض کنید و هنگامِ برش لوله را بچرخانید.
تیغهٔ قیچی لوله بر تیز می‌شود؟
بله؛ با سنگ یا سوهانِ نرم فقط از طرفِ پخ‌دار. در مدل‌های تیغه‌تعویضی عوض کردن ساده‌تر است.
لولهٔ پنج‌لایه را با همین قیچی ببُرم؟
بله، ولی لایهٔ آلومینیومِ آن دهانه را کمی بیضی می‌کند؛ پیش از جا زدنِ اتصال دهانه را گرد کنید.
قیچی لوله بر با قیچی کابل‌بر فرق دارد؟
بله. قیچیِ کابل‌بر دو تیغهٔ هلالی برای مس و آلومینیوم دارد و قیچیِ لوله‌بر یک تیغهٔ صاف و یک فکِ نگه‌دارنده.
راهنماهای مرتبط
برای سایزِ لوله‌ها جدول سایز لوله به اینچ و میلی‌متر، برای رزوهٔ اتصالات حدیده و قلاویز و برای برشِ کابل قیچی کابل بر را ببینید. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات جمع شده‌اند.