صفحه برش و سایش
مهارکش — که به آن «تنگکن» یا در برخی بازارها «قورباغه» هم میگویند — قطعهٔ کوچکی است که سیمبکسل، زنجیر یا کابلِ کشیده را سفت میکند و طولش را دقیق تنظیم میکند. از سیمِ مهارِ دکل و آنتن تا فنس، سایبان و بندِ رخت، هر جا سیمی باید کشیده بماند، مهارکش آنجاست. این راهنما میگوید مهارکش چطور کار میکند، کدام نوعش را بخرید و چطور درست نصبش کنید.
مهارکشها در دستهٔ مهار کش و سیمبکسلها در سیم بکسل موجود است.
اگر دنبالِ تسمهٔ بستنِ بار (کش یا تسمهٔ جغجغهای برای بستنِ بار روی باربند) هستید، آن ابزارِ دیگری است؛ مهارکش قطعهای فلزی و رزوهدار برای سیم و زنجیر است.
مهارکش چیست و چطور کار میکند؟
مهارکش سه بخش دارد: یک بدنهٔ فلزیِ باز یا لولهای، و دو پیچِ رزوهدار که از دو سرِ بدنه داخل میروند. رازِ کار در رزوههاست: یکی از پیچها رزوهٔ راستگرد دارد و دیگری رزوهٔ چپگرد. وقتی بدنه را میچرخانید، هر دو پیچ همزمان به داخل کشیده میشوند (یا همزمان بیرون میآیند) و فاصلهٔ دو سرِ مهارکش کم یا زیاد میشود — بدونِ اینکه خودِ سیم یا زنجیر بچرخد.
به همین دلیل مهارکش برای کشیدنِ نهایی عالی است: سیم را با دست تا جای ممکن میکشید و میبندید، و کششِ دقیق را با چند دور چرخاندنِ بدنه تنظیم میکنید.
انواعِ سرِ مهارکش
| نوعِ سر | شکل | کِی مناسب است |
|---|---|---|
| قلاب | قلابِ باز | اتصالِ سریع و قابلِ جداکردن؛ برای بارِ سبک و بدونِ ضربه |
| چشمی (حلقه) | حلقهٔ بسته | اتصالِ دائمی به سیمبکسل با کوس و کلمپ، یا به شگل |
| فکی (دوشاخه) | دوشاخه با پین یا پیچ | اتصال به صفحهٔ فلزی یا گوشواره؛ محکمترین حالت |
مهارکشها معمولاً ترکیبی از این سرها را دارند: قلابچشمی، چشمیچشمی، قلابقلاب یا فکیفکی. نوعِ سرِ هر محصول را در تصویرِ صفحهٔ همان کالا ببینید.
قلابِ باز راحتترین است ولی ضعیفترین هم هست: زیرِ ضربه یا لرزش ممکن است از جا بپرد یا باز شود. هر جا سیم در معرضِ باد، لرزش یا بارِ ناگهانی است، سرِ چشمی یا فکی انتخاب کنید.
جنسِ مهارکش: گالوانیزه یا استیل؟
فولادِ آبکاریشده یا گالوانیزه رایجترین نوع است و برای بیشترِ کاربردهای ساختمانی و کشاورزی کافی است. در محیطِ مرطوب، نزدیکِ دریا یا جایی که رطوبت و مواد شیمیایی هست، فولادِ ضدزنگ (استیل) دوام بسیار بیشتری دارد. یک قاعدهٔ مهم: جنسِ مهارکش، سیم و کلمپ را تا جای ممکن یکی انتخاب کنید؛ تماسِ دو فلزِ متفاوت در رطوبت، خوردگی را سریعتر میکند.
انتخابِ سایز مهارکش
مهارکشها در فروشگاه با عددهای ۶ تا ۱۸ نامگذاری شدهاند. عددِ بزرگتر یعنی بدنه و پیچِ قطورتر و استحکامِ بیشتر؛ مهارکشِ ۶ پرمصرفترین سایز برای کارهای سبک است و سایزهای ۱۴ تا ۱۸ برای کششهای سنگینتر. برای انتخاب سه چیز را در نظر بگیرید:
- قطرِ سیم یا زنجیر. چشمی یا قلابِ مهارکش باید آنقدر بزرگ باشد که کوس یا شگلِ سیمِ شما در آن جا شود، بدونِ اینکه تحتِ فشار خم شود.
- مقدارِ کشش. مهارکشِ ضعیفترین حلقهٔ زنجیر نباشد. اگر بارِ مجاز (WLL) روی قطعه حک شده، از آن فراتر نروید؛ اگر نشده، سایزِ بزرگتر را انتخاب کنید و در کاربردهای حساس از پشتیبانی مشخصات بخواهید.
- طولِ تنظیم. مهارکش فقط به اندازهٔ طولِ رزوههایش جا برای کشیدن دارد. اگر سیم خیلی شل است، اول آن را با دست بکشید؛ مهارکش برای تنظیمِ نهایی است، نه جمعکردنِ یک متر سیمِ آویزان.
مهارکش ابزارِ بالابری نیست. آن را در مسیرِ جرثقیل، بلوک یا هر باری که از زمین بلند میشود قرار ندهید. برای بالابری تجهیزاتِ مخصوص و دارای گواهی لازم است.
کاربردهای مهارکش
- کشیدنِ سیمِ مهارِ دکل، آنتن، دودکش و تیرِ چراغ
- کشیدنِ سیمِ فنس، توری و سیمخاردار بینِ ستونها
- کابلِ سایبان، چادرِ سازهای و گلخانه
- نگهداشتنِ تابلو و بنرِ بزرگ در برابرِ باد
- بندِ رخت و کابلِ نگهدارندهٔ گیاهان در باغ
- مهاربندیِ ضربدریِ سازههای سبک و قفسههای بلند
روشِ نصبِ درستِ مهارکش با سیمبکسل
- مهارکش را تا حدِ مجاز باز کنید، ولی نه آنقدر که پیچها از بدنه بیرون بیایند. بخشِ کافی از رزوه باید داخلِ بدنه بماند؛ پیچی که فقط با چند دندانه درگیر است، زیرِ بار میتواند رزوه را بکشد.
- سرِ سیم را با کوس (محافظِ حلقه) خم کنید. کوس از خمشدنِ تندِ سیم و بریدنِ رشتهها در حلقه جلوگیری میکند.
- کلمپها را درست ببندید. بخشِ U شکلِ کلمپ روی سرِ کوتاه و آزادِ سیم مینشیند و بخشِ پهن و شیاردار (بستر) روی سیمِ اصلیِ باربر. اشتباهِ برعکس، سیمِ باربر را له میکند و استحکامِ اتصال را بهشدت کم میکند. برای سیمهای رایج دستکم دو تا سه کلمپ با فاصله از هم ببندید و تعدادِ دقیق را از جدولِ سازندهٔ کلمپ ببینید.
- سیم را با دست بکشید و سرِ دیگر را ببندید.
- بدنهٔ مهارکش را بچرخانید تا کششِ دلخواه برسد. سیمِ مهار باید سفت باشد، نه آنقدر که مثلِ سیمِ ساز بلرزد؛ کششِ بیش از حد، ستون و اتصالات را خسته میکند.
- قفل کنید. لرزش و باد بدنه را کمکم میچرخاند و شل میکند. اگر مهارکش مهرهٔ قفلی دارد آن را سفت کنید؛ اگر ندارد، یک مفتول از داخلِ بدنه و چشمی رد کنید تا بدنه نچرخد.
- بعد از چند روز دوباره بررسی کنید. سیمِ نو کمی جا باز میکند و کلمپها ممکن است یک بار سفتکردنِ دوباره لازم داشته باشند.
بازرسی و زمانِ تعویض
مهارکشی را که یکی از این نشانهها را دارد تعویض کنید: قلابِ بازشده یا کج، رزوهٔ ساییده یا لهشده، بدنهٔ خمشده یا ترکدار، و زنگزدگیِ عمیق که سطحِ فلز را پوسته کرده. مهارکشِ خمشده را صاف نکنید؛ فولادی که یک بار از حد خم شده، استحکامِ اولیهاش را ندارد.
مهارکشهای موجود در فروشگاه
| محصول | کاربرد |
|---|---|
| مهار کش ۶ | کارهای سبک و پرمصرف |
| مهار کش ۸ | سبک تا متوسط |
| مهار کش ۱۰ | متوسط |
| مهار کش ۱۲ | متوسط |
| مهار کش ۱۴ | سنگینتر |
| مهار کش ۱۶ | سنگین |
| مهار کش ۱۸ | سنگین |
قیمتها و موجودی هنگامِ انتشار از فروشگاه خوانده شدهاند؛ وضعیتِ روز را در صفحهٔ هر کالا ببینید. اگر برای کاربردی مشخص نمیدانید کدام سایز مناسب است، با پشتیبانی تماس بگیرید و قطرِ سیم و نوعِ کار را بگویید.
مهارکش معمولاً با شگل به نقطهٔ اتصال بسته میشود؛ شگل چیست را ببینید.
برای وصل کردن سریع طناب و بار، کارابین را هم ببینید.
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ مهارکش
مهارکش چیست؟
قطعهای فلزی با یک بدنه و دو پیچِ رزوهدار که برای سفتکردن و تنظیمِ دقیقِ طولِ سیمبکسل، زنجیر و کابل استفاده میشود. به آن تنگکن یا قورباغه هم میگویند.
مهارکش چطور سیم را سفت میکند؟
یکی از دو پیچِ آن رزوهٔ راستگرد و دیگری رزوهٔ چپگرد دارد. با چرخاندنِ بدنه، هر دو پیچ همزمان داخل میروند و فاصلهٔ دو سر کم میشود، بدونِ اینکه سیم بچرخد.
مهارکش قلابی بهتر است یا چشمی؟
قلابی برای اتصالِ سریع و بارِ سبک راحت است، ولی زیرِ ضربه یا لرزش ممکن است باز شود. برای سیمِ در معرضِ باد و لرزش یا اتصالِ دائمی، سرِ چشمی یا فکی مطمئنتر است.
سایز مهارکش را چطور انتخاب کنم؟
بر اساسِ قطرِ سیم یا زنجیر، مقدارِ کشش و طولِ تنظیمِ لازم. عددِ بزرگتر یعنی بدنه و پیچِ قطورتر و مقاومتر. در کاربردهای حساس، سایزِ بزرگتر را انتخاب کنید و از بارِ مجازِ حکشده فراتر نروید.
با مهارکش میشود بار را بلند کرد؟
خیر. مهارکش برای کشیدن و نگهداشتنِ ثابت طراحی شده، نه بالابری. برای بلندکردنِ بار از تجهیزاتِ بالابرِ دارای گواهی استفاده کنید.
چرا مهارکش بعد از مدتی شل میشود؟
لرزش و باد بدنه را آرامآرام میچرخاند و سیمِ نو هم کمی جا باز میکند. مهرهٔ قفلی را سفت کنید یا با مفتول بدنه را به چشمی ببندید و بعد از چند روز کشش را دوباره بررسی کنید.
کلمپ سیم بکسل را از کدام طرف ببندم؟
بخشِ U شکل روی سرِ کوتاه و آزادِ سیم و بخشِ پهن و شیاردار روی سیمِ اصلیِ باربر. بستنِ برعکس، سیمِ باربر را له میکند و اتصال را ضعیف میکند.
مهارکش استیل لازم است؟
برای محیطِ مرطوب، نزدیکِ دریا یا در تماس با مواد شیمیایی، بله. برای بیشترِ کاربردهای خشکِ ساختمانی و کشاورزی، فولادِ آبکاریشده یا گالوانیزه کافی است.
خرید مهارکش از جهانخواهان
همهٔ سایزها در دستهٔ مهار کش فهرست شدهاند و ارسال به سراسرِ ایران انجام میشود. راهنماهای مرتبط: ابزار لازم برای بنایی و انواع سیم چین. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات.