صفحه برش و سایش
«برای قلاویز ۸ مته چند بزنیم؟» جوابِ کوتاه: متهٔ ۶٫۸ میلی‌متر. برای قلاویز M6 متهٔ ۵، برای M10 متهٔ ۸٫۵ و برای M12 متهٔ ۱۰٫۲ لازم است. قاعدهٔ کلی ساده است: قطرِ مته = قطرِ پیچ منهای گامِ رزوه. جدولِ کاملِ M3 تا M24، رزوهٔ دنده‌ریز، اینچی و لوله در ادامه آمده است.
اگر گامِ پیچِ خود را نمی‌دانید، اول جدول گام پیچ را ببینید. مته‌ها در دستهٔ مته و قلاویزها در حدیده و قلاویز فهرست شده‌اند.
جدولِ سایزِ مته برای قلاویزِ متریک (دنده‌درشت)
| قلاویز | گام (میلی‌متر) | متهٔ پیش از قلاویز |
|---|---|---|
| M3 | ۰٫۵ | ۲٫۵ |
| M4 | ۰٫۷ | ۳٫۳ |
| M5 | ۰٫۸ | ۴٫۲ |
| M6 | ۱ | ۵ |
| M8 | ۱٫۲۵ | ۶٫۸ |
| M10 | ۱٫۵ | ۸٫۵ |
| M12 | ۱٫۷۵ | ۱۰٫۲ |
| M14 | ۲ | ۱۲ |
| M16 | ۲ | ۱۴ |
| M18 | ۲٫۵ | ۱۵٫۵ |
| M20 | ۲٫۵ | ۱۷٫۵ |
| M22 | ۲٫۵ | ۱۹٫۵ |
| M24 | ۳ | ۲۱ |
اگر جدول دمِ دست نبود: گام را از قطرِ پیچ کم کنید. M10 با گامِ ۱٫۵ می‌شود ۸٫۵ و M6 با گامِ ۱ می‌شود ۵. این قاعده برای دنده‌ریز و اینچی هم درست است.
اگر متهٔ ۶٫۸ یا ۱۰٫۲ پیدا نشد چه کنم؟
متهٔ ۶٫۸ و ۱۰٫۲ در همهٔ مغازه‌ها نیست. متهٔ ۷ برای M8 و متهٔ ۱۰٫۵ برای M12 رزوه‌ای کم‌عمق‌تر می‌سازد (حدودِ ۶۰ تا ۶۵ درصدِ عمقِ کامل). این رزوه برای پیچِ کم‌بار در فولاد قابلِ قبول است و قلاویز هم راحت‌تر می‌چرخد، اما برای آلومینیوم، چدنِ نازک و اتصالِ پربار متهٔ دقیقِ جدول را تهیه کنید. متهٔ کوچک‌تر از جدول نزنید؛ قلاویز گیر می‌کند و می‌شکند.
جدولِ مته برای قلاویزِ دنده‌ریز
| قلاویز | متهٔ پیش از قلاویز | نمونهٔ کاربرد |
|---|---|---|
| M8×1 | ۷ | اتصالاتِ ظریف و تنظیمی |
| M10×1 | ۹ | لوله و اتصالاتِ ترمز |
| M10×1٫۲۵ | ۸٫۸ | پیچ‌های خودرو |
| M12×1٫۲۵ | ۱۰٫۸ | پیچ و مهرهٔ چرخِ بعضی خودروها |
| M12×1٫۵ | ۱۰٫۵ | پیچ و مهرهٔ چرخِ بعضی خودروها |
| M14×1٫۵ | ۱۲٫۵ | پیچ‌های خودرو و ماشین‌آلات |
| M16×1٫۵ | ۱۴٫۵ | ماشین‌آلات |
| M18×1٫۵ | ۱۶٫۵ | ماشین‌آلات و سنسورها |
| M20×1٫۵ | ۱۸٫۵ | ماشین‌آلات |
جدولِ مته برای قلاویزِ اینچی و قلاویزِ لوله
| قلاویز | دندانه در اینچ | متهٔ پیش از قلاویز |
|---|---|---|
| ۱/۴ اینچ (UNC) | ۲۰ | ۵٫۱ |
| ۵/۱۶ اینچ (UNC) | ۱۸ | ۶٫۶ |
| ۳/۸ اینچ (UNC) | ۱۶ | ۸ |
| ۷/۱۶ اینچ (UNC) | ۱۴ | ۹٫۴ |
| ۱/۲ اینچ (UNC) | ۱۳ | ۱۰٫۸ |
| لوله ۱/۴ (G) | ۱۹ | حدودِ ۱۱٫۸ |
| لوله ۳/۸ (G) | ۱۹ | حدودِ ۱۵٫۲۵ |
| لوله ۱/۲ (G) | ۱۴ | حدودِ ۱۹ |
| لوله ۳/۴ (G) | ۱۴ | حدودِ ۲۴٫۵ |
رزوهٔ لوله با قطرِ اسمیِ لوله نام‌گذاری می‌شود و برای همین قلاویزِ «۱/۲ لوله» خیلی بزرگ‌تر از پیچِ ۱/۲ اینچ است؛ توضیحش در جدول سایز لوله آمده است.
روشِ درستِ قلاویز زدن
- جای سوراخ را سنبه‌نشان بزنید تا مته سُر نخورد.
- با متهٔ جدول، عمود سوراخ کنید. سوراخِ کج، قلاویز را می‌شکند. در سوراخِ کور، چند میلی‌متر عمیق‌تر از طولِ رزوه بزنید تا براده جا داشته باشد.
- لبهٔ سوراخ را با یک متهٔ بزرگ‌تر کمی پخ بزنید تا قلاویز راحت درگیر شود.
- روغن بزنید. برای فولاد روغنِ برش یا روغنِ موتور؛ برای آلومینیوم نفت یا روغنِ رقیق. چدن خشک قلاویز می‌شود.
- نیم دور جلو، ربع دور عقب. برگشتِ کوتاه براده را می‌شکند. اگر قلاویز سفت شد زور نزنید؛ بیرون بیاورید و براده را خالی کنید.
- ستِ سه‌تاییِ دستی را به ترتیب بزنید: پیش‌رو، میان‌رو و پس‌رو.
رزوهٔ هرزشده را چطور ترمیم کنم؟
برای رزوهٔ هرزشده دو راه هست: قلاویز زدن به یک سایز بالاتر، یا نصبِ فنرِ ترمیمِ رزوه که همان سایزِ قبلی را برمی‌گرداند. کیت فنر و قلاویز ترمیم رزوه ۱۳۱ پارچه AST TOOL برای همین کار است. فنرِ ترمیم مته و قلاویزِ مخصوصِ خودش را می‌خواهد که از جدولِ بالا بزرگ‌تر است؛ از مته و قلاویزِ داخلِ کیت استفاده کنید.
مته و قلاویزهای موجود در فروشگاه
| محصول | مناسبِ قلاویز |
|---|---|
| مته ۲٫۵ کبالت ارکو | M3 |
| مته ۵ آهن آلپن | M6 |
| مته ۵ کبالت ارکو | M6 در استیل و فولادِ سخت |
| مته ۷ آهن آلپن | M8×1 (و M8 کم‌بار) |
| مته ۱۲ آهن zborn | M14 |
| مته ۱۲ کبالت ارکو | M14 در فولادِ سخت |
| قلاویز لوله GONGJU سایز ۱/۲ اینچ | رزوهٔ لولهٔ PVC و PPR با دریل |
| کیت فنر و قلاویز ترمیم رزوه ۱۳۱ پارچه | ترمیمِ رزوهٔ هرزشده |
فهرستِ کاملِ مته‌ها در مته (73 کالا) آمده است. برای انتخابِ جنسِ مته، مقالهٔ انواع مته را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ مته قلاویز
مته قلاویز ۸ چند است؟
۶٫۸ میلی‌متر برای M8 دنده‌درشت (گام ۱٫۲۵). برای M8×1 دنده‌ریز متهٔ ۷ لازم است.
مته قلاویز ۶ چند است؟
۵ میلی‌متر.
مته قلاویز ۱۰ چند است؟
۸٫۵ میلی‌متر برای M10 دنده‌درشت (گام ۱٫۵). برای M10×1٫۲۵ متهٔ ۸٫۸ و برای M10×1 متهٔ ۹.
مته قلاویز ۱۲ چند است؟
۱۰٫۲ میلی‌متر برای M12 دنده‌درشت (گام ۱٫۷۵). برای M12×1٫۵ متهٔ ۱۰٫۵ و برای M12×1٫۲۵ متهٔ ۱۰٫۸.
مته قلاویز ۴ و ۵ چند است؟
برای M4 متهٔ ۳٫۳ و برای M5 متهٔ ۴٫۲ میلی‌متر.
مته قلاویز ۱۴ و ۱۶ چند است؟
برای M14 متهٔ ۱۲ و برای M16 متهٔ ۱۴ میلی‌متر.
قلاویز چپ‌گرد مته‌اش فرق دارد؟
نه. قلاویزِ چپ‌گرد فقط جهتِ رزوه‌اش برعکس است؛ قطرِ مته همان عددِ جدول است.
چرا قلاویز می‌شکند؟
بیشتر به سه دلیل: متهٔ کوچک‌تر از جدول، کج وارد شدنِ قلاویز، و خالی نکردنِ براده. روغن‌کاری و برگشتِ ربع‌دور بعد از هر نیم‌دور جلوی شکستن را می‌گیرد.
خرید مته و قلاویز از جهان‌خواهان
مته‌های آهن و کبالت در مته و ابزارِ رزوه در حدیده و قلاویز فهرست شده‌اند. جدول‌های مرتبط: جدول گام پیچ، جدول سایز مته و جدول سایز آچار و پیچ. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات است.
منابع فنی و محدودهٔ استفاده
جدول برای رزوه‌های متریک عمومی است؛ تلرانس، جنس قطعه و نوع رزوه می‌تواند قطر مته را تغییر دهد. برای اصول نام‌گذاری و داده‌های پایهٔ رزوه‌های متریک به ISO 965-1 رجوع کنید.