صفحه برش و سایش
«مته خزینه چیست؟» جوابِ کوتاه: مته خزینه مته‌ای با سرِ مخروطی است که دهانهٔ سوراخ را قیفی‌شکل می‌تراشد تا سرِ پیچِ خزینه داخلِ کار بنشیند و هم‌سطح یا پایین‌تر از سطح قرار بگیرد. کاربردِ دومِ آن پلیسه‌گیری و پخ‌زدنِ لبهٔ تیزِ سوراخ است. در چوب و MDF نوعِ ترکیبیِ آن رایج است که سوراخِ راهنمای پیچ و جای خزینه را با هم و در یک حرکت می‌زند.
مته‌ها در دستهٔ مته فهرست شده‌اند.
انواع مته خزینه
| نوع | شکل | کاربرد |
|---|---|---|
| مخروطیِ چندلبه | مخروطی با سه تا پنج لبهٔ برنده | چوب، پلاستیک و فلز؛ خزینهٔ عمومی |
| تک‌لبه با سوراخِ مورب | مخروطی با یک سوراخ که از پهلو می‌گذرد | فلز و پلیسه‌گیری؛ بدونِ لرزش و با سطحِ صاف |
| ترکیبی (مته + خزینه) | متهٔ راهنما در وسط و خزینه دورِ آن | پیچِ چوب و MDF؛ یک‌مرحله‌ای |
| ترکیبی با حلقهٔ عمق | همان، با حلقه‌ای که عمق را ثابت نگه می‌دارد | کارِ پرتعداد با عمقِ یکسان، جای چوب‌پنبه |
| مته مرغک | نوکِ باریک و مخروطِ ۶۰ درجه | تراشکاری؛ با خزینهٔ پیچ فرق دارد |
نامِ مته‌های ترکیبی دو عدد دارد، مثلِ «۳٫۵×۸». عددِ اول قطرِ متهٔ راهنما و عددِ دوم قطرِ خزینه است.
زاویهٔ مته خزینه
زاویهٔ مته باید با زاویهٔ زیرِ سرِ پیچ یکی باشد. پیچ‌های متریک و پیچِ چوب و MDF سرِ ۹۰ درجه دارند و متهٔ ۹۰ درجه می‌خواهند. پیچ‌های اینچی ۸۲ درجه‌اند. با زاویهٔ اشتباه، سرِ پیچ فقط روی یک خطِ باریک می‌نشیند و شل می‌شود.
| زاویه | کاربرد |
|---|---|
| ۹۰ درجه | پیچِ خزینهٔ متریک، پیچِ چوب و MDF، پلیسه‌گیری؛ رایج‌ترین |
| ۸۲ درجه | پیچِ خزینهٔ اینچی |
| ۱۲۰ درجه | پرچِ سرخزینه و ورقِ نازک |
| ۶۰ درجه | پخ و مرغک |
جدولِ سایزِ خزینه برای پیچ
قطرِ خزینه باید کمی از قطرِ سرِ پیچ بزرگ‌تر باشد تا سرِ پیچ کاملاً بنشیند.
| پیچِ سرخزینهٔ متریک | قطرِ سوراخِ عبور | قطرِ سرِ پیچ | قطرِ خزینهٔ مناسب |
|---|---|---|---|
| M3 | ۳٫۴ | ۶ | حدودِ ۶٫۵ |
| M4 | ۴٫۵ | ۸ | حدودِ ۸٫۵ |
| M5 | ۵٫۵ | ۱۰ | حدودِ ۱۰٫۵ |
| M6 | ۶٫۶ | ۱۲ | حدودِ ۱۲٫۵ |
| M8 | ۹ | ۱۶ | حدودِ ۱۶٫۵ |
| M10 | ۱۱ | ۲۰ | حدودِ ۲۰٫۵ |
برای پیچِ چوب و MDF، سرِ پیچ تقریباً دو برابرِ قطرِ بدنه است:
| پیچِ چوب / MDF | متهٔ راهنما در چوبِ سخت و MDF | قطرِ سرِ پیچ و خزینه |
|---|---|---|
| ۳ | ۲ | حدودِ ۶ |
| ۳٫۵ | ۲٫۵ | حدودِ ۷ |
| ۴ | ۳ | حدودِ ۸ |
| ۵ | ۳٫۵ | حدودِ ۱۰ |
| ۶ | ۴ | حدودِ ۱۲ |
روشِ خزینه‌کاریِ تمیز
- اول سوراخِ اصلی را بزنید، بعد خزینه کنید؛ مگر با متهٔ ترکیبی که هر دو را با هم می‌زند.
- دورِ کم. خزینه لبهٔ برندهٔ بلندی دارد و با دورِ زیاد می‌لرزد و سطح را موج‌دار می‌کند. در فلز حدودِ یک‌سومِ دورِ متهٔ هم‌قطر کافی است.
- فشارِ یکنواخت و محکم؛ فشارِ کم باعثِ لرزش می‌شود.
- کم‌کم بروید و با خودِ پیچ امتحان کنید. سرِ پیچ باید هم‌سطح یا چند دهمِ میلی‌متر پایین‌تر بنشیند.
- در فلز روغنِ برش بزنید؛ در استیل حتماً.
- روی روکش و ملامینه اول چسبِ کاغذی بزنید تا لبه نپرد.
در ورقِ نازک خزینهٔ عمیق نزنید: اگر مخروط از ضخامتِ ورق بیشتر شود، سوراخ گشاد می‌شود و پیچ چیزی برای گرفتن ندارد.
مته خزینه در فروشگاه
| محصول | کاربرد |
|---|---|
| مته خزینه ۳٫۵×۸ SKY | ترکیبی: راهنمای ۳٫۵ و خزینهٔ ۸ برای پیچِ چوب و MDF |
| مته کاجی ۳ عددی جک تاپ ۴ تا ۳۲ میلی‌متر | گشاد کردنِ پله‌ایِ سوراخ در ورق و پخ‌زدنِ لبهٔ آن |
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ مته خزینه
کاربرد مته خزینه چیست؟
ساختنِ جای مخروطی برای سرِ پیچِ خزینه تا هم‌سطحِ کار بنشیند، و برداشتنِ پلیسه و لبهٔ تیزِ سوراخ.
مته خزینه MDF چیست؟
متهٔ ترکیبی که راهنمای پیچ و جای سرِ پیچ را با هم می‌زند؛ جلوی ترک خوردن و بادکردنِ MDF دورِ پیچ را می‌گیرد.
مته خزینه ۳٫۵×۸ یعنی چه؟
یعنی متهٔ راهنمای وسط ۳٫۵ میلی‌متر و قطرِ خزینه ۸ میلی‌متر است.
مته خزینه چند درجه بخرم؟
۹۰ درجه؛ برای پیچ‌های متریک، پیچِ چوب و MDF و پلیسه‌گیری مناسب است.
مته خزینه با مته کاجی چه فرقی دارد؟
متهٔ کاجی (پله‌ای) سوراخ را در ورق پله‌پله گشاد می‌کند. خزینه فقط دهانهٔ سوراخ را مخروطی می‌کند. با لبهٔ پلهٔ بعدیِ کاجی می‌شود پلیسه گرفت، ولی جای پیچِ خزینهٔ دقیق درنمی‌آید.
چرا خزینه موج‌دار و چندضلعی شد؟
دور زیاد و فشار کم بوده است. دور را پایین بیاورید و محکم‌تر فشار دهید؛ خزینهٔ تک‌لبه کمتر می‌لرزد.
بدونِ مته خزینه می‌شود جای پیچ درآورد؟
با متهٔ معمولیِ درشت‌تر می‌شود، ولی زاویهٔ نوکِ آن ۱۱۸ درجه است و سرِ پیچِ ۹۰ درجه کامل نمی‌نشیند.
راهنماهای مرتبط
برای سایزِ مته‌ها جدول سایز مته، برای آلنِ پیچِ سرخزینه جدول سایز آچار آلن، برای خزینه در استیل مته کبالت چیست و برای پرچِ سرخزینه جدول سایز میخ پرچ را ببینید. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات جمع شده‌اند.