صفحه برش و سایش
«قرقره بنایی چیست؟» جوابِ کوتاه: قرقره بنایی یک چرخِ شیاردار با قلاب است که از بالای ساختمان آویزان می‌شود؛ طناب از روی آن رد می‌شود و با کشیدنِ طناب از پایین، سطلِ ملات، آجر و مصالح بالا می‌رود. قرقرهٔ تکیِ ثابت زورِ لازم را کم نمی‌کند، فقط جهتِ کشیدن را عوض می‌کند تا به‌جای بالا کشیدن، با وزنِ بدن طناب را پایین بکشید. برای کم شدنِ زور باید از قرقرهٔ متحرک یا چندقرقره استفاده کرد.
این ابزار در دستهٔ قرقره فهرست شده است.
قرقره چقدر زور را کم می‌کند؟
| چیدمان | زورِ لازم برای بارِ ۴۰ کیلویی | طنابی که باید کشید برای ۱ متر بالا رفتن |
|---|---|---|
| یک قرقرهٔ ثابت | حدودِ ۴۰ کیلو (کمی بیشتر، به‌خاطرِ اصطکاک) | ۱ متر |
| یک ثابت + یک متحرک | حدودِ ۲۰ کیلو | ۲ متر |
| دو ثابت + دو متحرک | حدودِ ۱۰ کیلو | ۴ متر |
قاعده ساده است: هرچه زور کمتر شود، به همان نسبت طنابِ بیشتری باید بکشید.
نکته‌ای که کمتر به آن توجه می‌شود: نقطه‌ای که قرقرهٔ ثابت به آن آویزان است تقریباً دو برابرِ وزنِ بار را تحمل می‌کند، چون هم بار و هم نیروی دستِ شما آن را پایین می‌کشند. تکیه‌گاه و قلابِ بالا باید برای این نیرو محکم باشد.
انواع قرقره
| نوع | ویژگی | کاربرد |
|---|---|---|
| قرقره بنایی (چاهی) | چرخِ فلزیِ بزرگ با شیارِ گود و قلابِ بالا | بالا کشیدنِ مصالح با طناب، چاه |
| قرقره پرچم | کوچک و سبک، برای طنابِ نازک | سرِ میلهٔ پرچم، بندِ رخت، پرده و سایبان |
| قرقرهٔ بلبرینگی | چرخ روی بلبرینگ می‌چرخد؛ اصطکاکِ کم | کارِ پیوسته و بارِ سنگین‌تر |
| قرقرهٔ بازشو | صفحهٔ کناری باز می‌شود تا طناب از وسط جا برود | وقتی سرِ طناب آزاد نیست |
| قرقرهٔ سیم‌بکسل | شیارِ فلزیِ متناسب با قطرِ سیم‌بکسل | جرثقیل، وینچ، شاسی‌کش |
هنگامِ خرید به چه چیزی نگاه کنم؟
- ظرفیتِ اعلام‌شده: عددی که سازنده می‌نویسد برای قرقرهٔ سالم و بارِ آرام است. برای بارِ معلق، بارِ کاری را خیلی پایین‌تر از این عدد بگیرید.
- قطرِ چرخ و عرضِ شیار: شیار باید کمی از طناب گشادتر باشد. طنابِ کلفت‌تر از شیار ساییده می‌شود و طنابِ خیلی نازک لای چرخ و بدنه گیر می‌کند.
- قطرِ چرخ نسبت به طناب: چرخِ بزرگ‌تر طناب را کمتر خم می‌کند و عمرِ آن را بیشتر می‌کند.
- قلاب: ضامن‌دار بهتر است تا قرقره از تکیه‌گاه بیرون نپرد.
- محور: بدونِ لقی و روان؛ جای روغن‌کاری داشته باشد.
ایمنیِ بالا کشیدنِ بار
- ضعیف‌ترین حلقه ظرفیتِ کل را تعیین می‌کند: طناب، قلاب، تکیه‌گاه و گرهٔ سطل، نه فقط قرقره.
- تکیه‌گاه را محکم کنید. چوبِ ترک‌خورده، داربستِ مهارنشده و نردهٔ بالکن تکیه‌گاه نیستند.
- زیرِ بار نایستید و محدودهٔ زیرِ قرقره را خالی نگه دارید.
- طناب را پیش از هر روز کار نگاه کنید؛ رشتهٔ بریده و قسمتِ ساییده یعنی طناب باید عوض شود.
- دستکش بپوشید. طنابی که در دست سُر بخورد پوست را می‌سوزاند.
- بار را رها نکنید؛ آرام و دست‌به‌دست پایین بدهید.
- قرقره بنایی برای بالا بردنِ آدم نیست.
قرقره‌های فروشگاه
| محصول | کاربرد |
|---|---|
| قرقره بنایی ۳ تن | بالا کشیدنِ مصالحِ ساختمانی با طناب؛ ظرفیتِ اعلام‌شده در نامِ کالا |
| قرقره پرچم | حرکتِ روانِ طنابِ پرچم روی میله |
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ قرقره بنایی
قرقره بنایی زور را کم می‌کند؟
قرقرهٔ تکیِ ثابت نه؛ فقط جهتِ کشیدن را عوض می‌کند. برای نصف شدنِ زور باید یک قرقرهٔ متحرک روی بار اضافه شود.
قرقره ۳ تن یعنی واقعاً ۳ تن بار می‌کشد؟
این عددِ اسمیِ اعلام‌شده برای خودِ قرقره است. آنچه در عمل می‌توانید بالا بکشید به طناب، تکیه‌گاه و توانِ کشیدن بستگی دارد و بسیار کمتر است.
برای قرقره بنایی چه طنابی مناسب است؟
طنابِ بافتهٔ محکم با قطری که در شیارِ چرخ راحت بنشیند، معمولاً ۱۲ تا ۱۶ میلی‌متر، و بدونِ گره در مسیرِ قرقره.
قرقره پرچم برای چیست؟
قرقرهٔ کوچکی که سرِ میلهٔ پرچم نصب می‌شود تا طناب روان حرکت کند؛ برای بندِ رخت و سایبان هم به کار می‌رود.
قرقره ثابت و متحرک چه فرقی دارند؟
ثابت به تکیه‌گاه بسته است و فقط جهت را عوض می‌کند. متحرک روی بار سوار است و با بار بالا می‌رود و زور را نصف می‌کند.
قرقره به روغن‌کاری نیاز دارد؟
بله؛ محور را هر چند وقت روغن یا گریس بزنید. قرقره‌ای که سخت بچرخد طناب را می‌ساید.
به‌جای قرقره بنایی از چه چیزی می‌شود استفاده کرد؟
برای بارِ سنگین‌تر و کارِ پیوسته بالابرِ برقی، و برای کشیدن و مهار شاسی‌کش یا وینچِ دستی.
راهنماهای مرتبط
برای اتصالِ بار شگل و کارابین، برای کشیدنِ بارِ سنگین شاسی کش چیست، برای مهارِ بار مهارکش و برای ابزارِ ساختمان ابزار لازم برای بنایی را ببینید. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات جمع شده‌اند.