انواع مشعل گازی و کاربرد آن‌ها؛ تورچ کپسولی، مشعل ایزوگام و لحیم‌کاری

«مشعل» در ابزارفروشی به چند ابزارِ کاملاً متفاوت گفته می‌شود: تورچِ کوچکی که روی کپسولِ گاز پیچ می‌شود، مشعلِ بزرگِ ایزوگام که با شیلنگ به کپسول وصل است، و مشعل‌های صنعتیِ جوشکاری. هر کدام دمای متفاوتی می‌سازد و برای کارِ متفاوتی است. این راهنما می‌گوید کدام مشعل برای کدام کار است، گازِ بوتان و پروپان چه فرقی دارند و چطور ایمن کار کنید.

محصولات در دسته‌های مشعل و پیک نیک موجود است.

انواع مشعل گازی در یک نگاه

قاعدهٔ ساده: کارِ کوچک و دقیق ← تورچِ سرکپسولی. سطحِ بزرگ و حرارتِ طولانی ← مشعلِ شیلنگی. برشِ فولاد ← اکسی‌گاز. هیچ مشعلِ گاز و هوایی فولادِ ضخیم را نمی‌بُرد.

تورچ سرکپسولی؛ مشعلِ همه‌کارهٔ کوچک

تورچِ سرکپسولی مستقیم روی کپسولِ گاز سوار می‌شود و با پیچِ تنظیم، شدتِ شعله را کنترل می‌کند. مدل‌های بهتر جرقه‌زنِ داخلی، شعلهٔ آبیِ متمرکز و قابلیتِ کار در حالتِ وارونه دارند. کاربردهای رایج:

• لحیم‌کاریِ لوله‌های مسیِ کم‌قطر و قطعاتِ فلزی
• گرم‌کردنِ مهره و پیچِ زنگ‌زده تا منبسط شود و آزاد شود
• جمع‌کردنِ روکشِ حرارتی (وارنیش) روی سیم و کابل
• باز کردنِ اتصالاتِ چسبی و آزادکردنِ قطعاتِ گیرکرده
• روشن‌کردنِ زغال و مصارفِ سفر

دو نکتهٔ مهم هنگامِ خرید: نوعِ اتصالِ کپسول باید با تورچ بخواند — کپسول‌های کوچکِ گاز چند استانداردِ اتصالِ متفاوت دارند — و شیرِ قطعِ مطمئن داشته باشد که بعد از بستن، بوی گاز نیاید.

مشعل ایزوگام؛ حرارتِ پهن و یکنواخت

مشعلِ ایزوگام شعله‌ای پهن و قوی می‌سازد که قیرِ پشتِ ایزوگام را نرم می‌کند تا به سطحِ بام بچسبد. این مشعل با شیلنگ و رگلاتور به کپسولِ گازِ بزرگ وصل می‌شود و روی بدنه‌اش شیرِ تنظیمِ شعله دارد. نکته‌های کارِ درست:

1. حرارت را یکنواخت و در حرکت بدهید. شعلهٔ ثابت روی یک نقطه ایزوگام را می‌سوزاند و لایهٔ محافظش را از بین می‌برد.
2. شیلنگ را از زیرِ پا و مسیرِ شعله دور نگه دارید و آن را با بستِ فلزی به مشعل و رگلاتور ببندید.
3. کپسول را ایستاده و دور از شعله قرار دهید، نه خوابیده و نه زیرِ آفتابِ مستقیم برای مدتِ طولانی.
4. کپسولِ آتش‌نشانی نزدیکِ محلِ کار داشته باشید و بعد از پایانِ کار مدتی بمانید و محل را بررسی کنید؛ قیر و مواد اطراف ممکن است آرام و بدونِ شعلهٔ آشکار بسوزند.

بوتان یا پروپان؛ فرقِ گازها

کپسول‌های کوچک معمولاً بوتان یا مخلوطِ بوتان و پروپان دارند و کپسول‌های بزرگ‌تر اغلب گازِ مایع (LPG) که ترکیبی از همین دو است. تفاوتِ عملیِ این دو گاز در هوای سرد است:

اگر در زمستان و فضای باز کار می‌کنید و شعلهٔ تورچِ بوتانی کم‌جان است، دلیلش همین است — نه خرابیِ تورچ. کپسول را پیش از کار در جای معتدل نگه دارید (نه با شعله یا منبعِ حرارتی گرمش کنید) یا از گازی با سهمِ پروپانِ بیشتر استفاده کنید. یک اثرِ مشابه هم در کارِ طولانی دیده می‌شود: تبخیرِ گاز کپسول را سرد می‌کند و شعله کم‌کم ضعیف می‌شود.

داغ‌ترین نقطهٔ شعله کجاست؟

شعلهٔ درستِ تورچ دو بخش دارد: یک مخروطِ داخلیِ آبیِ روشن و یک شعلهٔ بیرونیِ کم‌رنگ‌تر. داغ‌ترین نقطه درست جلوی نوکِ مخروطِ داخلی است، نه داخلِ آن و نه انتهای شعله. قطعه را در همان فاصله نگه دارید. شعلهٔ زرد و دودزا یعنی سوختِ ناقص: هوا کم است، نازل کثیف است یا تورچ بیش از حد کج شده.

برای هر کار چه دمایی لازم است؟

دمایی که روی بستهٔ تورچ‌ها نوشته می‌شود — مثلاً ۱۳۰۰ درجه روی دو تورچِ موجود در فروشگاه — دمای شعله است، نه دمایی که قطعه به آن می‌رسد. قطعهٔ فلزیِ بزرگ حرارت را سریع پخش می‌کند و ممکن است هرگز به دمای لازم نرسد؛ برای همین لحیمِ نرم روی لولهٔ مسیِ کوچک با تورچ راحت است، ولی همان کار روی قطعهٔ ضخیم، مشعلِ قوی‌تری می‌خواهد.

ایمنی: پنج قاعده که نباید نادیده گرفت

1. تستِ نشتی با کف. پیش از هر بار روشن‌کردن، روی اتصالاتِ کپسول، رگلاتور و شیلنگ آب‌وصابون بزنید. حباب یعنی نشتی؛ هرگز با شعله نشتی را پیدا نکنید.
2. تهویه. مشعلِ گازی در فضای بسته مونوکسیدکربن تولید می‌کند که بی‌بو و کشنده است. در فضای بسته کار نکنید یا تهویهٔ کامل داشته باشید.
3. کپسول دور از حرارت. کپسول را ایستاده، دور از شعله و منبعِ گرما نگه دارید و هرگز آن را با شعله گرم نکنید.
4. شیلنگِ سالم. شیلنگِ ترک‌خورده، خشک یا سوخته را تعویض کنید و همیشه با بستِ فلزی ببندید.
5. اطرافِ کار. مواد قابلِ اشتعال را دور کنید، دستکش و عینک بزنید و کپسولِ آتش‌نشانی دمِ دست داشته باشید.

مشعل‌های موجود در فروشگاه

قیمت‌ها و موجودی هنگامِ انتشار از فروشگاه خوانده شده‌اند؛ وضعیتِ روز را در صفحهٔ هر کالا ببینید.

برای کار با مشعل و برشکاری، کدام عینک ایمنی مناسب کار است را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ مشعل گازی

انواع مشعل گازی کدامند؟

تورچِ سرکپسولی برای کارهای کوچک و دقیق مثلِ لحیم‌کاری و گرم‌کردنِ قطعه، مشعلِ ایزوگام و مشعل‌های شیلنگی برای حرارتِ پهن و طولانی، و مشعلِ اکسی‌گاز برای جوشکاری و برشِ فولاد.

با تورچ کپسولی می‌شود آهن برید؟

خیر. برشِ فولاد به اکسیژنِ خالص و دمای بسیار بالا نیاز دارد که فقط مشعلِ اکسی‌گاز تأمین می‌کند. تورچِ گاز و هوا فقط قطعه را گرم می‌کند.

چرا شعلهٔ تورچ در زمستان ضعیف می‌شود؟

بوتان در دمای حدودِ صفر درجه به‌سختی بخار می‌شود و فشارِ کپسول می‌افتد. کپسول را پیش از کار در جای معتدل نگه دارید یا از گازی با پروپانِ بیشتر استفاده کنید؛ هرگز کپسول را با شعله گرم نکنید.

داغ‌ترین قسمت شعله کجاست؟

درست جلوی نوکِ مخروطِ آبیِ داخلی. قطعه را در همان فاصله نگه دارید؛ داخلِ مخروط و انتهای شعله دمای کمتری دارند.

برای لحیم کاری لوله مسی چه مشعلی لازم است؟

برای لحیمِ نرم روی لوله‌های کم‌قطر، تورچِ سرکپسولی کافی است. برای لحیمِ سخت (نقره یا برنج) و قطعاتِ بزرگ، حرارتِ بیشتری لازم است و معمولاً از مشعل‌های قوی‌تر یا اکسی‌گاز استفاده می‌شود.

نشتی گاز مشعل را چطور پیدا کنم؟

روی اتصالات آب‌وصابون بزنید؛ اگر حباب ایجاد شد، نشتی دارد. هرگز با شعله یا فندک دنبالِ نشتی نگردید.

مشعل ایزوگام را به هر کپسولی می‌شود وصل کرد؟

مشعلِ ایزوگام باید از طریقِ رگلاتورِ مناسب و شیلنگِ سالم با بستِ فلزی به کپسول وصل شود. اتصالِ مستقیمِ بدونِ رگلاتور خطرناک است.

دمای ۱۳۰۰ درجه روی تورچ یعنی قطعه به این دما می‌رسد؟

خیر. این دمای شعله است. قطعهٔ فلزی حرارت را پخش می‌کند و دمایش به اندازه، جنس و مدتِ حرارت‌دادن بستگی دارد.

خرید مشعل از جهان‌خواهان

همهٔ مدل‌ها در دستهٔ مشعل فهرست شده‌اند و ارسال به سراسرِ ایران انجام می‌شود. راهنماهای مرتبط: ابزار لازم برای بنایی و راهنمای خرید کیف و کوله ابزار. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات.