آچار سادهترین ابزارِ جعبهابزار به نظر میرسد ولی انتخابِ نوعِ اشتباه، رایجترین دلیلِ گردشدنِ مهره است. این راهنما تفاوتِ انواعِ آچار، جنسِ درست و اینکه برای هر کار کدام را بردارید توضیح میدهد.
این مقاله بخشی از راهنمای جامعِ ابزار آلات است و برای کارِ تعمیرگاهی صفحهٔ تجهیزات مکانیکی را هم ببینید. محصولات در دستههای آچار تخت و رینگی، آچار فرانسه و آچار آلن موجود است.
انواعِ آچار و کاربردِ هرکدام
| نوع | شکلِ سر | کِی استفاده کنیم |
|---|---|---|
| تخت | باز، Uشکل | وقتی از بالا به مهره دسترسی نیست |
| رینگی | حلقهٔ بسته | مهرهٔ سفت؛ گشتاورِ بالا، لغزشِ کم |
| یکسر تخت یکسر رینگی | ترکیبی | پرکاربردترین ست برای کارِ عمومی |
| فرانسه | فکِ متحرک | سایزهای متنوع، وقتی سایزِ دقیق را ندارید |
| آلن | ششگوشِ Lشکل | پیچهای سرششگوشِ توکار |
| شلاقی (لولهگیر) | فکِ دندانهدار | لوله و قطعاتِ گِرد |
| یکسر جغجغهای | رینگیِ جغجغهدار | فضای تنگ با زاویهٔ چرخشِ کم |
اگر یک ست میخرید، یکسر تخت یکسر رینگی در بازهٔ ۸ تا ۲۲ میلیمتر بیشترین پوشش را برای کارِ خانگی و کارگاهی میدهد.
جنسِ فولاد: چرا CR-V مهم است
آچار زیرِ گشتاور تحتِ تنشِ پیچشیِ زیادی قرار میگیرد. فولادِ نامناسب یا خم میشود یا لبههایش گرد میشود و از آن به بعد هر بار روی مهره میلغزد. کروم-وانادیوم (CR-V) تعادلِ خوبی بین سختی و چقرمگی دارد و استانداردِ آچارِ باکیفیت است. روی بدنهٔ آچارِ خوب، هم برند و هم سایز و هم جنسِ فولاد حک شده است — نه چاپشده که پاک شود.
چرا مهره گرد میشود و چطور جلویش را بگیریم
گردشدنِ مهره تقریباً همیشه نتیجهٔ یکی از این چهار چیز است:
- سایزِ نادرست: آچارِ اینچی روی مهرهٔ میلیمتری کمی لق مینشیند و فقط با گوشهها درگیر میشود.
- آچارِ تخت روی مهرهٔ سفت: سرِ باز زیرِ فشار باز میشود و میلغزد.
- آچارِ فرسوده: فکِ لق یا لبهٔ ساییده دیگر سطحِ کاملِ مهره را نمیگیرد.
- کشیدنِ ناگهانی: نیرو باید یکنواخت افزایش پیدا کند، نه ضربهای.
برای مهرهٔ زنگزده: اول روانکنندهٔ نفوذی بزنید و چند دقیقه صبر کنید. بعد با آچارِ رینگی یا بکسِ ششپر و فشارِ یکنواخت باز کنید. اگر باز نشد، ضربهٔ کوتاه روی سرِ پیچ (نه روی آچار) اغلب زنگ را میشکند.
محصولاتِ موجود در فروشگاه
در زمانِ نگارشِ این راهنما 115 قلم آچار در فروشگاه ثبت شده که 60 قلم موجود است. موجودی متغیر است؛ وضعیتِ روز را در صفحهٔ هر کالا ببینید.
این بزرگترین دستهٔ ابزارِ دستیِ فروشگاه است. برندهای اصلی تاپکس، جادری، رونیکس، AZD و هنس هستند و از آچارِ فرانسهٔ روکشدارِ ۶ تا ۱۰ اینچ و آچارِ شلاقی تا ستِ آلن و جغجغههای ۱/۴، ۳/۸ و ۱/۲ در دسترس است.
تازهترین افزودهٔ این دسته، سری آچار ترکیبیِ وادفو است: ۱۶ سایز از ۶ تا ۳۲ میلیمتر، هرکدام با سر رینگِ دوازدهپر و حکِ CHROME VANADIUM روی خودِ بدنه. اگر تازه ست میبندید، سه سایزِ ۱۰، ۱۳ و ۱۷ میلیمتر بیشترین کارکرد را دارند؛ آچار فرانسهٔ ۶ اینچ همین برند هم برای وقتی است که سایزِ دقیق را ندارید. معرفی برند و روش خواندن کد مدلهایش در مقاله ابزارآلات وادفو.
همین منطق دربارهٔ آچار رینگی هم صدق میکند؛ توضیحِ کامل در بکس ششپر یا دوازدهپر.
برای شناخت انواع آچار آلن، سایزها و فرقش با ستارهای، مقالهٔ آچار آلن چیست را بخوانید.
جدول سایز آچار برای پیچهای M3 تا M24 در جدول سایز آچار برای هر پیچ آمده است.
کاربرد، روش درست گرفتن و محدودیتهای آچار فرانسه در آچار فرانسه چیست آمده است.
کار با پولیکش و انتخاب آچار فیلتر روغن در پولیکش و آچار فیلتر آمده است.
برای انتخاب بین آچار تخت، رینگی و یکسر رینگی، راهنمای آچار رینگی یا تخت را ببینید.
سایزِ آچار چرخ و انتخاب بین آچار چهارپر و ال در آچار چرخ چند است آمده است.
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ آچار
آچار تخت بهتر است یا رینگی؟
آچارِ رینگی سرِ حلقهٔ بسته دارد و با شش یا دوازده نقطه مهره را در بر میگیرد، پس گشتاورِ بیشتری منتقل میکند و کمتر میلغزد — برای مهرهٔ سفت مناسبتر است. آچارِ تخت سرِ باز دارد و جایی به کار میآید که نمیتوانید آچار را از بالا روی مهره بیندازید، مثلاً روی لوله.
آچار فرانسه کِی بهدرد میخورد؟
وقتی سایزِ دقیق را ندارید یا با سایزهای متنوع کار میکنید. فکِ متحرکش با پیچ تنظیم میشود. اما چون فکِ متحرک همیشه کمی لقی دارد، برای مهرهٔ خیلی سفت مناسب نیست و میتواند گوشهٔ مهره را گرد کند؛ در آن موارد آچارِ رینگی یا بکس بهتر است.
آچار آلن چیست و چه سایزهایی دارد؟
آچارِ آلن، آچارِ Lشکل با مقطعِ ششگوش است که داخلِ پیچهای سرششگوشِ توکار میرود. سایزهای میلیمتریِ رایج از ۱٫۵ تا ۱۴ میلیمتر است و در مبلمان، دوچرخه، ماشینآلات و بسیاری از قطعاتِ خودرو کاربرد دارد.
کروم وانادیوم چرا برای آچار مهم است؟
کروم-وانادیوم (CR-V) تعادلِ خوبی بین سختی، استحکام و مقاومت در برابرِ خوردگی دارد. آچاری که از این آلیاژ ساخته شده زیرِ گشتاور خم نمیشود و لبههایش گرد نمیشوند. هنگامِ خرید به حکاکیِ CR-V روی بدنه دقت کنید.
آچارِ یکسر جغجغهای چه مزیتی دارد؟
سرِ جغجغهای اجازه میدهد بدونِ برداشتنِ آچار از روی مهره آن را بچرخانید. در فضای تنگ که زاویهٔ چرخش کم است سرعتِ کار را چند برابر میکند. مدلِ تاشو زاویهٔ سر را هم قابلِ تنظیم میکند.
آچار شلاقی یا لولهگیر برای چیست؟
برای گرفتن و چرخاندنِ لوله و قطعاتِ گِرد که سطحِ تختی برای آچار ندارند. دندانههای فکِ آن در سطحِ لوله فرو میرود، برای همین روی قطعاتِ کروم یا رنگشده جای اثر میگذارد و نباید استفاده شود.
چرا مهره گرد میشود؟
چهار علتِ رایج: استفاده از آچارِ اینچی روی مهرهٔ میلیمتری (یا برعکس)، آچارِ لق و فرسوده، استفاده از آچارِ تخت برای مهرهٔ خیلی سفت، و کشیدنِ ناگهانی بهجای فشارِ یکنواخت. برای مهرهٔ سفت همیشه رینگی یا بکسِ ششپر انتخاب کنید.
آچار ترکمتر چیست و کِی لازم است؟
ترکمتر آچاری است که پیچ را با گشتاورِ دقیق و مشخص میبندد. هرجا که سفتکردنِ بیشازحد باعثِ شکستنِ پیچ یا تابِ قطعه میشود — مثلِ سرسیلندر، چرخ و بسیاری از قطعاتِ خودرو — ترکمتر ابزارِ ایمنی است نه لوکس.
چند آچار برای شروع کافی است؟
یک ستِ آچارِ یکسر تخت یکسر رینگی در بازهٔ ۸ تا ۲۲ میلیمتر، یک آچارِ فرانسهٔ متوسط و یک ستِ آلن، بیشترِ کارهای خانگی و کارگاهیِ سبک را پوشش میدهد. بقیه را بر اساسِ نیازِ واقعی اضافه کنید.
لولهٔ اضافی روی دستهٔ آچار درست است؟
خیر. آچار برای طولِ دستهٔ خودش و گشتاورِ متناظرش طراحی شده. افزایشِ اهرم یعنی وارد کردنِ نیرویی بیش از توانِ طراحی که میتواند آچار را بشکند یا مهره و پیچ را از جا بکَند. برای مهرهٔ سفت از آچارِ بلندتر یا بکس با آرامبر استفاده کنید.
آچار اینچی و میلیمتری را چطور تشخیص دهم؟
روی بدنهٔ آچار سایز حک شده است؛ میلیمتری با عدد ساده (مثلاً ۱۳) و اینچی با کسر (مثلاً ۱/۲) مشخص میشود. قاطیکردنِ این دو رایجترین دلیلِ گردشدنِ مهره است چون اختلافِ اندازهشان کم ولی مؤثر است.
نگهداری آچار چطور است؟
بعد از کار تمیز و خشک نگه دارید و در جعبه یا رگالِ مخصوص بگذارید تا سایزها گم نشوند و به هم نخورند. آچارِ خمشده یا با فکِ لق را کنار بگذارید — زیرِ گشتاور خطرناک است.
آچارهای پیشنهادی
آچارهای پرفروش و موجودِ فروشگاه برای انتخاب بر اساس همین راهنما:
اچار چرخ چهار پر کینگ استار
الن تکی 6 کوتاه هاردکس
اچار چرخ دو عددی (17-19) و (21-23) اپیکا کد 60041
اچار سه پر بلند 10-11-13 سیموند
اچار یکسر رینگی کیفی 8 عددی LORD
آچار الن تکی 12 جادریراهنمای جامعتر را در صفحهٔ ابزار آلات و تجهیزات مکانیکی و ابزار تعمیرگاهی خودرو بخوانید.
صفحه برش و سایش