تفاوت فرز و مینی‌فرز؛ ۸ تفاوت که قبل از خرید باید بدانید

فرز و مینی‌فرز از بیرون شبیه‌اند — هر دو یک صفحهٔ ساینده را با دورِ بالا می‌چرخانند — ولی در عمل دو ابزارِ متفاوت برای دو دسته کارند. این مقاله هشت تفاوتِ مشخص را با عدد و محاسبه کنارِ هم می‌گذارد تا پیش از خرید بدانید کدام به کارتان می‌آید و چرا نمی‌شود یکی را جای دیگری به کار برد.

این مقاله مکملِ راهنمای خرید فرز و مینی‌فرز است که توان، صفحه و ایمنی را توضیح می‌دهد. محصولات در دسته‌های فرز برقی، فرز مینیاتوری، فرز سنگبری و صفحه برش و سایش موجود است.

تفاوت فرز و مینی‌فرز در یک جدول

اگر فقط یک دستگاه می‌خرید و کارتان خانگی یا تعمیراتی است، مینی‌فرزِ ۱۱۵ میلی‌متری تقریباً همیشه انتخابِ درست است. فرزِ بزرگ را برای کاری بخرید که مینی‌فرز واقعاً از پسش برنمی‌آید.

۱ و ۲. قطرِ صفحه و عمقِ برش

قطرِ صفحه مستقیماً عمقِ برش را تعیین می‌کند. صفحه از مرکز روی شفت بسته می‌شود و فلنج و گارد بخشی از شعاع را می‌گیرند؛ آنچه می‌ماند، عمقی است که صفحه می‌تواند داخلِ قطعه برود. صفحهٔ ۱۱۵ میلی‌متری شعاعِ ۵۷٫۵ میلی‌متر دارد و بعد از کم‌شدنِ فلنج و گارد، در عمل حدودِ ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر برش می‌دهد. صفحهٔ ۲۳۰ میلی‌متری با شعاعِ ۱۱۵ میلی‌متر به حدودِ ۶۰ تا ۷۰ میلی‌متر می‌رسد.

پس اگر باید سنگِ ۵ سانتی، بلوکِ سیمانی، لولهٔ قطور یا نبشیِ پهن را یک‌سره ببُرید، مینی‌فرز کافی نیست — و «یک بار از این طرف، یک بار از آن طرف» بریدن هم هم‌ترازی نمی‌دهد و خطرِ گیرکردنِ صفحه را بالا می‌برد.

۳ و ۴. توان و دور؛ چرا فرزِ بزرگ آهسته‌تر می‌چرخد؟

شاید عجیب باشد که فرزِ قوی‌تر، دورِ کمتری دارد. دلیلش سرعتِ محیطیِ صفحه است: لبهٔ صفحهٔ بزرگ‌تر در هر دور مسافتِ بیشتری طی می‌کند. صفحه‌های ساینده برای حداکثر سرعتِ محیطیِ مشخصی ساخته می‌شوند که روی برچسبشان نوشته شده — معمولاً 80 m/s — و فراتر از آن ممکن است بترکند.

سرعتِ محیطی از این فرمول به دست می‌آید: v = π × D × n ÷ ۶۰ (قطر به متر، دور در دقیقه). دو مثال:

• صفحهٔ ۱۱۵ میلی‌متری با ۱۲٬۰۰۰ دور: ۳٫۱۴ × ۰٫۱۱۵ × ۱۲٬۰۰۰ ÷ ۶۰ ≈ ۷۲ متر بر ثانیه
• صفحهٔ ۲۳۰ میلی‌متری با ۶٬۶۰۰ دور: ۳٫۱۴ × ۰٫۲۳ × ۶٬۶۰۰ ÷ ۶۰ ≈ ۷۹ متر بر ثانیه

یعنی هر دو دستگاه لبهٔ صفحه را نزدیکِ همان سقفِ ایمن نگه می‌دارند. فرزِ بزرگ توانِ بیشترش را نه صرفِ دورِ بالاتر، بلکه صرفِ گشتاور می‌کند تا صفحهٔ بزرگ زیرِ بارِ برشِ عمیق افتِ دور نداشته باشد. همین محاسبه نشان می‌دهد چرا هرگز نباید صفحهٔ بزرگ‌تر از قطرِ مجاز روی دستگاه بست: صفحهٔ ۱۸۰ روی دستگاهِ ۱۲٬۰۰۰ دور به بیش از ۱۱۰ متر بر ثانیه می‌رسد.

۵. وزن، دسته و خستگی

مینی‌فرز معمولاً حدودِ دو کیلوگرم است و با یک دست روی بدنه و دستِ دیگر روی دستهٔ کمکی کنترل می‌شود. در ارتفاع، زیرِ ماشین و روی قطعه‌ای که باید چرخاند، همین سبکی تعیین‌کننده است. فرزِ بزرگ حدودِ دو تا سه برابر سنگین‌تر است، دستهٔ عقبیِ جدا دارد و فقط با دو دست و ایستادنِ محکم کار می‌کند. نیم ساعت کار با فرزِ بزرگ بالای سر، کارِ یک کارگرِ خسته را خطرناک می‌کند.

بینِ این دو، مدل‌های مینی‌فرزِ دسته‌بلند هم هست: همان صفحهٔ ۱۱۵ با بدنه و دستهٔ عقبیِ فرزِ بزرگ و توانِ حدودِ ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ وات؛ برای کسی که کارِ مداوم دارد ولی عمقِ برشِ بیشتر لازم ندارد.

۶. گشتاور و پس‌زدن

وقتی صفحه در برش گیر می‌کند، دستگاه به جای صفحه می‌چرخد و به سمتِ کاربر پس می‌زند. گشتاورِ بزرگ‌تر یعنی ضربهٔ پس‌زدنِ شدیدتر. در فرزِ بزرگ این ضربه می‌تواند دستگاه را از دست بیرون بکشد. برای همین در فرزِ بزرگ دو دست، گارد و ایستادن در کنارِ خطِ برش (نه پشتِ آن) قابلِ مذاکره نیست. بسیاری از مدل‌های جدید شروعِ نرم دارند که ضربهٔ لحظهٔ روشن‌شدن را کم می‌کند؛ اگر فرزِ بزرگ می‌خرید، این ویژگی ارزشِ پرداخت دارد.

۷. کاربرد؛ کدام کار با کدام دستگاه؟

۸. هزینهٔ صفحه و لوازم

قیمتِ دستگاه فقط بخشی از هزینه است؛ صفحه مصرفی است. صفحهٔ ۱۱۵ میلی‌متری تقریباً همیشه ارزان‌تر است و در هر ابزارفروشی پیدا می‌شود.

نکتهٔ سازگاری: شفتِ بیشترِ فرزها و مینی‌فرزهای رایج رزوهٔ M14 دارد، ولی این دلیل نمی‌شود صفحه‌ای را که برای قطرِ دیگری ساخته شده ببندید. قطرِ صفحه باید با گاردِ دستگاه بخواند و دورِ مجازِ صفحه از دورِ دستگاه بیشتر باشد.

مینی‌فرز یا فرز؟ جمع‌بندی برای خرید

• خانه، تعمیرات، کارگاهِ کوچک، کاشی و آهن‌کاریِ سبک: مینی‌فرزِ ۱۱۵ با توانِ ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ وات.
• کارِ مداوم با همان صفحهٔ کوچک: مینی‌فرزِ دسته‌بلند یا مدلِ ۱۲۰۰ وات به بالا.
• سنگ‌کاری، جدول‌بری، ساختمان‌سازی: فرز سنگبریِ ۲۳۰ میلی‌متری.
• آهنگری، ورقِ ضخیم، اسکلت فلزی: فرز آهنگریِ ۱۸۰ میلی‌متری.
• کارگاهی که هر دو کار را دارد: یک مینی‌فرز برای کارِ روزمره و یک فرزِ بزرگ برای برش‌های سنگین؛ این دو جای هم را نمی‌گیرند.

فرزها و مینی‌فرزهای موجود

قیمت‌ها هنگامِ انتشار از فروشگاه خوانده شده‌اند؛ عددِ روز را در صفحهٔ هر کالا ببینید.

جنس صفحه به همان اندازهٔ دستگاه مهم است؛ توضیح در تفاوت صفحه برش آهن، استیل و سنگ.

اگر نه فرز و نه مینی‌فرز به محل کار نمی‌رسد، فرز انگشتی را ببینید.

انتخاب صفحهٔ فلاپ برای مینی‌فرز در صفحه فلاپ آمده است.

انتخاب برس کاسه‌ای برای مینی‌فرز در برس سیمی فرز و دریل آمده است.

پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ تفاوت فرز و مینی‌فرز

فرق فرز و مینی فرز چیست؟

مینی‌فرز صفحهٔ ۱۱۵ یا ۱۲۵ میلی‌متری، توانِ حدودِ ۶۰۰ تا ۱۴۰۰ وات و دورِ حدودِ ۱۰ تا ۱۲ هزار دارد و برای برش و سایشِ سبک است. فرزِ بزرگ صفحهٔ ۱۸۰ یا ۲۳۰ میلی‌متری، توانِ ۲۰۰۰ وات به بالا و دورِ کمتر دارد و برای برشِ عمیق و کارِ سنگین ساخته شده است.

چرا فرز بزرگ دور کمتری از مینی فرز دارد؟

چون لبهٔ صفحهٔ بزرگ‌تر در هر دور مسافتِ بیشتری طی می‌کند. صفحه‌ها برای سرعتِ محیطیِ حداکثر حدودِ ۸۰ متر بر ثانیه ساخته می‌شوند؛ صفحهٔ ۲۳۰ میلی‌متری با حدودِ ۶۶۰۰ دور به همان سرعتی می‌رسد که صفحهٔ ۱۱۵ با حدودِ ۱۲ هزار دور.

عمق برش مینی فرز چقدر است؟

با صفحهٔ ۱۱۵ میلی‌متری در عمل حدودِ ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر، بسته به ضخامتِ فلنج و گارد. فرزِ ۲۳۰ میلی‌متری حدودِ ۶۰ تا ۷۰ میلی‌متر برش می‌دهد.

می‌شود صفحه ۱۸۰ را روی مینی فرز بست؟

به‌هیچ‌وجه. با دورِ مینی‌فرز، لبهٔ صفحهٔ ۱۸۰ میلی‌متری از سرعتِ مجازِ صفحه بسیار فراتر می‌رود و ممکن است بترکد. گاردِ دستگاه هم آن را نمی‌پوشاند.

برای کارهای خانگی فرز بخرم یا مینی فرز؟

مینی‌فرز. سبک‌تر، ایمن‌تر و ارزان‌تر است و صفحه‌اش همه‌جا پیدا می‌شود. فرزِ بزرگ فقط وقتی لازم است که برشِ عمیق در سنگ یا فلزِ ضخیم دارید.

مینی فرز دسته بلند چه فرقی با مینی فرز معمولی دارد؟

همان صفحهٔ ۱۱۵ را دارد ولی بدنه و دستهٔ عقبی‌اش مثلِ فرزِ بزرگ است و توانش معمولاً بیشتر است. برای کارِ طولانی و دودستی راحت‌تر است، ولی عمقِ برشش همان مینی‌فرز است.

فرز آهنگری و فرز سنگبری چه فرقی دارند؟

هر دو فرزِ بزرگ‌اند. فرزِ سنگبری معمولاً با صفحهٔ ۲۳۰ میلی‌متری برای سنگ، بتن و کاشی به کار می‌رود و فرزِ آهنگری با صفحهٔ ۱۸۰ برای برش و پرداختِ فلز. تفاوتِ اصلی در قطرِ صفحه و کاربردِ رایج است.

کدام خطرناک‌تر است؟

فرزِ بزرگ، به‌خاطرِ گشتاورِ بیشتر و پس‌زدنِ شدیدتر هنگامِ گیرکردنِ صفحه. مینی‌فرز هم بدونِ گارد و عینک خطرناک است؛ بیشترِ حوادث از برداشتنِ گارد و صفحهٔ نامناسب می‌آید.

خرید فرز و مینی‌فرز از جهان‌خواهان

همهٔ مدل‌ها در فرز برقی و صفحه‌ها در صفحه برش و سایش فهرست شده‌اند. راهنماهای مرتبط: راهنمای خرید فرز و مینی‌فرز، ابزار لازم برای بنایی و فرق مته آهن، دیوار و چوب. همهٔ راهنماها در صفحهٔ ابزار آلات.